عباس قديانى

204

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

معروف بوده و آكاديها آن را « سورباتو » مىخوانده‌اند . كلمه سوريه نيز ظاهرا از همين نام مشتق است . در سرزمين سوبار در حدود دو هزار سال پيش از ميلاد اقوام مختلف از جمله هورىها ساكن بوده‌اند . بيوك سردار فرمانده كل قوا و توپچى باشى فرمانده ، توپخانه در عصر قاجاريه . بيهق ناحيه‌اى قديم در خراسان ، در غرب نيشابور . در دورهء طاهريان 390 آبادى داشت . شهرهاى مهم آن سبزوار و خسروجرد بود . در سال 30 ه . ق . به دست عبد الله ابن عامر فتح شد . خواجه نظام الملك ابو الفضل محمد ابن حسين بيهقى و عبد الرزاق باشتينى ( مؤسس سلسلهء سربداران ) از جمله نامدارانى هستند كه از بيهق برخاسته‌اند . بيهقى ابو الفضل محمد ابن حسين بيهقى ، مورخ فارسى زبان كه به اعتبار فضل و ادب و بلاغت و فصاحت در ميان مورخان مقام والايى دارد ، در سال 386 پا به عرصه وجود گذاشت . در حدود سال 412 به خدمت سلطان محمود درآمد و به منصب دبيرى ارتقاء يافت . پس از فوت محمود ( 421 ) با ابو نصر مشكان استاد خود در دربار پسرش مسعود به همان شغل سابق باقى ماند و بنا به گفتهء خود پس از رسيدن سلطان مسعود به هندوستان باز در خدمت آل محمود زندگى مىكرد و در عهد مودود بن مسعود نيز مقام رياست ديوان رسالت را به عهده داشت . كتاب وى در زمينهء تاريخ بعضى از سلسله‌هاى معاصر دورهء غزنويان مانند آل مأمون ، آل فريغون و آل بويه از مهمترين مآخذ و منابع به شمار مىرود . بيهقى در سال 470 بدرود زندگى گفت . اثر عمدهء بيهقى كتاب تاريخ بيهقى است و آثار ديگر منسوب به وى مقامات ابو نصر مشكان و زينة الكتاب مىباشد .